به گزارش افق امروز، طبق گزارش سازمان ملل متحد، تنها حدود ۳ درصد از آبهای کره زمین شیرین هستند، در حالی که باقیمانده آبهای شور است که برای مصرف انسان مناسب نیست. از این مقدار، ۲.۵ درصد در قالب پوشش دائمی برف در مناطق قطب جنوب و قطب شمال و در یخچالها قرار دارند، بنابراین تنها ۰.۵ درصد از آبهای شیرین برای مصرف انسان و سایر نیازهای حیاتی در دسترس است. این آمار نشاندهنده اهمیت بالای مدیریت منابع آبی در سطح جهانی است، زیرا با رشد سریع جمعیت جهان و افزایش تقاضا برای غذا، فشار بیشتری بر منابع آبی وارد میشود. کشاورزی، که بزرگترین مصرفکننده آب شیرین در جهان است، حدود ۷۰ درصد از مصرف آب شیرین را به خود اختصاص میدهد، در حالی که در کشورهای با درآمد پایین، ۸۲ درصد از آب شیرین برای کشاورزی مصرف میشود.
چالشهای مدیریت آب شیرین و تولید غذا به ویژه در کشورهای کمدرآمد و متوسط با مشکلاتی نظیر کشاورزی سنتی و آبیاری غیر مؤثر مواجه است که موجب هدررفت آب میشود. این موضوع در مناطقی مانند آفریقا که به دلیل بارندگی کم و غیرقابل اعتماد، تولید محصولات کشاورزی در سطح پایین و نامشخص است، بیشتر خود را نشان میدهد. در چنین مناطقی، کشاورزان به دلیل کمبود منابع فنی و مالی نمیتوانند از روشهای مدرن کشاورزی و آبیاری استفاده کنند، که این امر منجر به اتلاف آب و کاهش بهرهوری میشود.
در کشاورزی، دو نوع سیستم دیم و آبی وجود دارد که هرکدام چالشهای خاص خود را دارند. کشاورزی دیم به دلیل بارندگی نامناسب در برخی مناطق، با اتلاف آب زیادی مواجه است. در کشاورزی آبی نیز، مشکلاتی مانند تبخیر غیرضروری آب و مدیریت ضعیف آبیاری باعث هدررفت آب میشود. در مناطقی مانند مدیترانه جنوبی که منابع آبی محدود است، بخش کشاورزی بیش از ۸۰ درصد از منابع آب تجدیدپذیر را مصرف میکند.
با توجه به پیچیدگی الگوی مصرف آب در کشاورزی، برای حل چالشهای مرتبط با آب و غذا، لازم است که این مسائل در یک رویکرد یکپارچه و همزمان با توجه به نیاز به تولید بیشتر غذا و حفاظت از منابع آب، مورد بررسی قرار گیرد. بهبود بهرهوری مصرف آب در کشاورزی میتواند به تولید بیشتر از منابع آبی موجود کمک کند و موجب صرفهجویی در منابع آبی شود. بهرهوری مصرف آب و بهرهوری آب شاخصهای کلیدی برای اطمینان از مدیریت پایدار منابع آبی هستند که میتوانند در تمامی بخشها، از جمله تولید کشاورزی، مورد استفاده قرار گیرند.
در ایران، با توجه به شرایط اقلیمی خشک و نیمهخشک، مدیریت بهینه آب به ویژه در بخش کشاورزی که مصرف عمده آب کشور را شامل میشود، اهمیت ویژهای دارد. برای دستیابی به این هدف، استفاده از روشهای نوین آبیاری، بهبود بهرهوری آب و کاهش هدررفت آب ضروری است. این اقدامات میتوانند به کاهش فشار بر منابع آبی کشور و تحقق اهداف توسعه پایدار در مدیریت آب کمک کنند.